Những miếng cá sống chẳng tanh tao như trong tưởng tượng, vị của biển tan ra nơi đầu lưỡi cho một vị giác ngon lành, mới lạ mà dễ chịu như chính cảm giác được ngồi giữa biển rừng mênh mông, nguyên sơ. Ấy là hương vị đặc biệt của gỏi cá Nam Ô.

                              
    

     Món ăn bình dân, trông chẳng có chút trau chuốt cầu kỳ như chính những người chân chất, bình dị đã chế biến ra nó, người làng chài Nam Ô, một làng biển nằm gần chân đèo phía Nam, đèo Hải Vân (thuộc phường Hòa Hiệp Bắc, Q. Liên Chiểu, Đà Nẵng). Bỏ xa trung tâm thành phố Đà Nẵng hơn 10 km, dọc ven đường quốc lộ 1A hướng xe Nam - Bắc về phía đèo, phía biển, khách lữ hành có thể dừng chân thưởng thức gỏi cá Nam Ô ở những quán chuyên phục vụ món này ngay đoạn qua làng chài Nam Ô.

     Gỏi cá Nam Ô có hai cách chế biến: gỏi khô và gỏi ướt. Món mà chúng tôi mô tả ở đầu bài viết này là gỏi ướt. Những “đầu bếp” làng chài Nam Ô sẵn lòng để bạn đứng xem tận tường cách chế biến món gỏi. Những con cá trích nhỏ độ chừng 2 ngón tay, có quanh năm và theo tàu thuyền đánh bắt của ngư dân làng chài cập bờ mỗi sáng mai, vẫn còn quẫy đạp trong nước, được cắt đầu, đuôi, lạn (cắt lọc bỏ xương) là bước chuẩn bị nguyên liệu đầu tiên của món gỏi.

     Có thể làm gỏi với cá mòi, cá tớp, cá cơm… những món quà thiên nhiên ban tặng cho ngư dân làng chài Nam Ô chuyên đánh bắt gần bờ, nhưng người ở đây cho biết, những con cá trích săn chắc là nguyên liệu gỏi cho vị ngọt ngon lành, thơm tho nhất.

     Cá vừa qua sơ chế, làm sạch được ép vừa phải chắt lấy nước dùng cho món gỏi. 

      Muốn làm gỏi khô, chỉ cần lăn những miếng cá đã được ướp gừng, riềng, tỏi băm nhuyễn qua thính (bột ngô khô) vàng ruộm vừa thêm hương vị, vừa khử khuẩn hiệu quả. Hỗn hợp nước dùng đun sôi hòa với nước mắm Nam Ô cho thêm vào bột năng, ớt bột, bột ngọt, thêm đậu phộng (lạc) giã nhỏ. Vậy là có chén nước chấm thơm lừng, sền sệt như nước sốt cho món bánh tráng cuốn gỏi cá khô.

    Thưởng thức gỏi ướt đơn giản hơn, chỉ cần thêm bánh tráng (bánh đa) nướng và rau vào bát gỏi. Khi thưởng thức gỏi cá Nam Ô, người ăn còn cảm nhận thêm một hương vị mới lạ khác, là hương vị rau rừng. Người làng chài Nam Ô không ra chợ mua những món rau sống thông thường về bán cho thực khách dùng chung với gỏi. Từ nửa đêm về sáng, họ tự vào rừng ngay chân đèo Hải Vân, nơi mà biển, làng Nam Ô tựa vào, hái những chiếc lá non còn đẫm sương đêm của cốc rừng, tim lan, lành ngạnh… về trộn với khế chua, chuối chát để được đĩa rau rừng đặc sản làng Nam Ô dùng chung với món gỏi cá đặc biệt của làng này. Món rau rừng còn là vị thuốc tự nhiên dẹp bỏ mối lo khi dùng món gỏi cá Nam Ô của những người yếu bụng.

       Những khách lữ hành ngang qua làng chài Nam Ô, đã từng một lần thưởng thức món gỏi cá ngon lành, mặn mòi vị biển của làng, khi có dịp ghé về lại đều khó quên dừng chân thưởng thức đặc sản của vùng này như đã có lời hẹn trước. /.